26 feb Gebrek aan kennis vergroot risico’s aflossingsvrije hypotheken
Een op de vijf huishoudens met een aflossingsvrije hypotheek vreest deze niet te kunnen verlengen als deze afloopt. Die angst groeit naarmate die datum dichterbij komt. Er is ook veel onduidelijk rondom de financiële situatie in de aanloop naar en na het pensioen. Trouwe lezers van deze rubriek herkennen het onderwerp, maar onder de ondervraagden vond bijna de helft dat er meer moet worden gewaarschuwd voor de risico’s van ‘aflossingsvrij’.
Niet aflossen op de hypotheek is niet automatisch verkeerd, maar het vraagt wél om vooruitkijken: wat gebeurt er met de betaalbaarheid als de hypotheek moet worden verlengd, als je wilt verhuizen of als je inkomen daalt richting pensioen? Tegen die tijd gelden al strengere normen, terwijl de eerste banken al aanscherpt beleid rond nieuwe aflossingsvrije hypotheken aankondigden. Die kunnen ook huishoudens met een lopende lening raken, bijvoorbeeld als de omstandigheden of wensen wijzigen. Wat speelt er en wanneer neem je beter even actie?
Zorgen nemen toe richting einddatum
Ruim 1.500 huiseigenaren met een aflossingsvrije hypotheek, van 40 t/m 67 jaar, namen deel aan het onderzoek. Niet alleen vreest een op de vijf na afloop geen nieuwe lening te kunnen krijgen (terecht of onterecht), het ontbreekt ook aan kennis. Praktisch de helft had geen idee van de impact van pensionering op de inkomsten en de hypotheeklasten en een derde wist niet dat je al vanaf tien jaar vóór je pensioen minder kunt lenen via een hypotheek.
Vuistregel: check zaken vóór je 57e
Wie te laat handelt, beperkt zijn mogelijkheden. Wacht niet tot de einddatum nadert maar laat vóór je 57e even nagaan of een tussentijdse actie verstandig is: nu alvast herfinancieren (verlengen), of als er plannen zijn om te verbouwen (via je hypotheek), te verhuizen of wat overwaarde te verzilveren.
Betaalbaarheid kan plots kantelen
Veel mensen schatten hun situatie na pensionering te rooskleurig in. Rond de pensioendatum kunnen er diverse factoren tegelijk spelen: een lager inkomen, het (deels) wegvallen van hypotheekrenteaftrek, een hogere rente bij herfinanciering en soms een ingrijpende verandering in het huishouden, zoals het overlijden van een partner. Omdat er dan strengere acceptatienormen gelden beïnvloedt dat de maandlasten en beperkt het de ruimte om opnieuw aflossingsvrij te financieren.
Strenger beleid aangekondigd
Onlangs kondigden Rabobank en Obvion aan dat zij hun beleid voor nieuwe en extra aflossingsvrije leningen gaan aanscherpen. Vanaf 11 mei 2026 beperken zij aflossingsvrij lenen tot maximaal 30% van de woningwaarde, met een absoluut maximum van € 150.000 — ook bij herfinanciering of verhoging. Naar verwachting zullen andere geldverstrekkers volgen. Bestaande aflossingsvrije leningen veranderen niet automatisch. De beperking speelt vooral als er wordt verhoogd, hergefinancierd, overgesloten of verhuisd. De ruimte voor de financiering kan dan tegenvallen, of duurder uitpakken.
Waarom banken strenger worden
Toezichthouders zoals de Autoriteit Financiële markten (AFM), De Nederlandsche Bank en ook ‘Europa’ letten al jaren extra op aflossingsvrije hypotheken. De kern is simpel: aan het einde van de looptijd staat de schuld vaak nog helemaal open, en niet iedereen kan die dan makkelijk verlengen of aflossen. Daar komt nog bij dat veel aflossingsvrije hypotheken rond de eeuwwisseling zijn afgesloten, terwijl de hypotheekrenteaftrek sinds 2001 tot maximaal 30 jaar is beperkt. Voor een grote groep huizenbezitters stopt de belastingteruggave hierdoor tussen 2031 en 2035.
Het gevolg? Je netto maandlasten schieten omhoog omdat de fiscus niet meer meebetaalt, terwijl je schuld even groot blijft. Gecombineerd met een naderend pensioen kan dit je betaalbaarheid plotseling flink onder druk zetten. Precies daarom spreken de toezichthouders geldverstrekkers aan op duidelijke informatie en zorgvuldige behandeling van bestaande klanten. In de praktijk leidt dat tot strengere acceptatieregels en beperkingen bij nieuw of extra aflossingsvrij lenen — met gevolgen voor herfinanciering en betaalbaarheid.
Extra slot op woningmarkt
Strengere regels rond de aflossingsvrije hypotheek kunnen ook nog eens de gewenste doorstroming op de woningmarkt tegenwerken. Als oudere huishoudens verhuizen, komt er vaak een hele verhuisketen op gang, waardoor ook starters en doorstromers eerder aan bod komen. Bouwen specifiek voor senioren helpt daarbij, maar sommigen worden daarbij nu (wat extra) geblokkeerd.
Wie een zeer lage rente heeft die nog jaren vaststaat, loopt bij verhuizen en het meenemen of aanpassen van de hypotheek binnenkort tegen nieuwe grenzen aan. Als aflossingsvrij niet (meer) past binnen het beleid, moet een groter deel annuïtair of lineair worden gefinancierd. En aflossen zorgt voor hogere maandlasten, zeker als de renteaftrek na 30 jaar wegvalt. Dat kan voor sommige huishoudens aanleiding zijn het verhuizen uit te stellen; zij blijven dan zitten in hun huidige (grote) woning, in een nog steeds krappe woningmarkt.
Tijd voor actie
Brieven van geldverstrekkers en waarschuwingen van toezichthouders maken duidelijk dat aflossingsvrij aandacht vraagt, in feite al ruim voor de einddatum dichterbij komt of als er plannen zijn met de hypotheek. Het hóeft niet in een drama te eindigen, maar liever heb je tijdig duidelijk hoe jouw toekomst eruit ziet. En welke stappen er stappen misschien nodig zijn om financieel in rustig vaarwater te blijven. Je financieel adviseur kan helpen die koers te bepalen.
Heb je vragen over dit onderwerp? Een vrijblijvend gesprek met Linda van Loon van Helder Hypotheekadvies uit Dongen kan veel helderheid geven. Bel 06-30 03 20 89, stuur een e-mail naar linda@helder-hypotheekadvies.nl of bezoek de website van Helder Hypotheekadvies voor meer informatie: www.helder-hypotheekadvies.nl.
